Friday, June 15, 2007

Γαμούτο

Ζητάμε την προσοχή σας.

Για άλλη μια φορά, η στήλη μας θα προβεί σε μια τρομακτική αποκάλυψη.

Η σημερινή μας αποκάλυψη, μάλιστα, έχει να κάνει με μία λέξη που όλοι σας καμιά φορά χρησιμοποιείτε (έλα-τώρα-μην-ντρέπεσαι).

Θα ασχοληθούμε, κυρίες, δεσποινίδες και κύριοι (όχι παιδιά, τουλάχιστον όχι χωρίς γονική συναίνεση) με τη γνωστή σε όλους μας λέξη ‘γαμώτο’.

Ποια η ετυμολογία της;

Μια πρώτη αφελής (αφελής, κύριε Μπαμπινιώτη, αφελής) προσέγγιση θα μπορούσε να είναι ότι βγαίνει από τις λέξεις γαμώ + το. Δηλαδή (εγώ) γαμώ αυτό -> "γαμώτο". Χμ.

Ας το πάρουμε λίγο αλλιώς.

Ας θεωρήσουμε ότι έχουμε το ρήμα γαμάω-γαμώ, που κλίνεται κατά το τιμάω-τιμώ, όπως όλα τα συνηρημένα της α’ κατηγορίας.

Σας ερωτώ λοιπόν:

Ποια θα είναι η Ευκτική γ’ Ενικού του Ενεστώτα της Παθητικής φωνής του ρήματός μας;

Μη ζορίζεστε. Η απάντηση είναι η προφανής. ‘Γαμώτο’, κατά το ‘τιμώτο’.

Εννοιολογικά δε, ταιριάζει τέλεια, άμα σκεφτούμε τι εκφράζει αυτός ο ρηματικός τύπος· γαμώτο, δηλαδή "ας γαμηθεί". Να πάει να γαμηθεί, κοινώς (πωπω ντροπή, πιπέρι και όλα τα σχετικά). Η πρώτη αυθόρμητη και ακατέργαστη σκέψη που μας έρχεται στο μυαλό όταν κάτι δεν πάει καλά και μας νευριάζει: να πάει να γαμηθεί -> γαμώτο.

Εντάξει, αν τα πράγματα ήταν τόσο απλά, θα είχα ήδη στείλει γράμμα στον κατά τ’ άλλα συμπαθέστατο κύριο Μπαμπινιώτη, για να του επισημάνω την ενδιαφέρουσα αυτή ανακάλυψη.

Έλα όμως που υπάρχει ένα θέμα.

Το ρήμα γαμώ στα αρχαία δεν ανήκε στα εις –άω, αλλά στα εις –έω. Ήταν δηλαδή γαμέω-γαμώ και όχι γαμάω-γαμώ.

Επομένως κλίνεται κατά το ποιέω-ποιώ, όπως και όλα τα συνηρημένα της β’ κατηγορίας. Και η Ευκτική γ’ Ενικού του Ενεστώτα της Παθητικής φωνής του ποιέω είναι ‘ποιοίτο’, άρα του γαμέω θα είναι ‘γαμοίτο’… (το οποίο έρχεται σε αντιδιαστολή με το "γαμούτο", το οποίο συνήθιζε να ξεφωνίζει ένας φίλος μου παλιά, υποθέτω από… άποψη).

Εδώ λοιπόν ανοίγει ένα πραγματικά μεγάλο κεφάλαιο της ελληνικής γλώσσας, που είναι η συμπεριφορά των συνηρημένων.

Συνοπτικά, μπορώ να πω πως υπάρχει ένα πρόβλημα με πολλά από τα εις –έω της καθαρεύουσας, τα οποία στη δημοτική έχουν μετατραπεί σε εις -άω, όπως το περιπατέω-περιπατώ που σήμερα είναι περπατάω-περπατώ, το λαλέω-λαλώ που έχει γίνει λαλάω-λαλώ, το ηγέω-ηγώ που σήμερα συναντάται και αυτό ως εις –άω πχ. οδηγάω-οδηγάω, το δοκέω-δοκώ που σήμερα το βλέπουμε σε –άω πχ. προσδοκάω-προσδοκώ, κλπ..

Υπάρχει ένα θέμα, λοιπόν, σχετικά με το πώς είναι καλύτερα να τα κλίνουμε, πχ. το "οδηγείς" σου ακούγεται καλύτερα από το "οδηγάς", αλλά δεν μπορείς να πεις το ίδιο για το "περπατείς" και το "περπατάς". Πώς θα τα κλίνουμε τελικά, ως ρήματα της κατηγορίας α’ ή β’; Με βάση τη σημερινή τους μορφή, ή την αρχαιότερη;

Σε γενικές γραμμές, και οι δύο προσεγγίσεις είναι αποδεκτές.

Ιδιαίτερα στον προφορικό λόγο, πόσο μάλλον σε μια γλώσσα καθομιλουμένη και για μία λέξη (θεωρητικά) αρκετά χαμηλού επιπέδου, ναι, όλα είναι επιτρεπτά.

Αυτό το χάος εκμεταλλεύομαι κι εγώ για να υποστηρίξω ότι το ‘γαμώτο’ είναι Ευκτική Παθητικής φωνής του νεοελληνικού ‘γαμάω’, σύμφωνα με τους γραμματικούς κανόνες της καθαρεύουσας.

Άλλωστε, το ‘γαμέω’ αν δεν κάνω λάθος σήμαινε "παντρεύομαι", οπότε πιστεύω ότι όντως η νεοελληνική βερσιόν του ρήματος είναι πιο κοντά σε αυτό που ψάχναμε.

Τι λέτε, κύριε Μπαμπινιώτη…;

35 Comments:

Blogger Γκρινιάρης said...

Δεν ξέρω τι θα πει ο Μπαμπινιώτης, πάντως η ανάλυση ήταν πέρα κάθε προσδοκίας!

Friday, June 15, 2007 9:21:00 pm  
Blogger Anarchist said...

Jason,

από ότι κατάλαβα τα έχεις φτιάξει με φιλόλογο.

Καλά να περνάς!!!!!!!

Friday, June 15, 2007 11:07:00 pm  
Blogger Anarchist said...

This comment has been removed by the author.

Friday, June 15, 2007 11:07:00 pm  
Blogger Jason said...

Συνάδελφε, συνάδελφε...
Τίποτα δε με έχεις ικανό να κάνω μόνος μου δηλαδή...;
Ούτε καν μια κουβέντα για το "γαμώτο"...........;

Friday, June 15, 2007 11:18:00 pm  
Blogger ralou said...

Επιμορφωτικό.
Κατατοπιστικό.
Ενδιαφέρον.

Α-πο-λαυ-στι-κό!
Οπως πάντα!

Saturday, June 16, 2007 12:15:00 am  
Blogger Amon Ra said...

Εγώ στην θέση σου θα το έστελνα σε κανά journal γλωσσολογίας πάντως :-)

Saturday, June 16, 2007 1:57:00 am  
Blogger iris said...

μπράβο παιδί μου ! Με εκπλήσσεις. Αν και ηλεκτρολόγος γνωρίζεις και τα συνηρημένα και τη γραμματική της παθητικής φωνής και την ευκτική...

(Βρε μπας και τα έχεις όντως φτιάξει με καμιά συνάδελφος; ΑΝ ναι, δύο φορές έυγε)

Saturday, June 16, 2007 9:29:00 am  
Blogger Jason said...

Βρε μανία...
Καλά, μας έχετε για εντελώς άσχετους τους Ηλεκτρολόγους...;

Saturday, June 16, 2007 3:58:00 pm  
Blogger Blondie said...

Φοβερό!!! Μα ναι, φυσικά! Κάθε Ηλεκτρολόγος κρύβει μέσα του εναν φιλόλογο!!!!

Saturday, June 16, 2007 4:47:00 pm  
Blogger Anarchist said...

Συνάδελφε έγραψες:

Συνάδελφε, συνάδελφε...
Τίποτα δε με έχεις ικανό να κάνω μόνος μου δηλαδή...;
Ούτε καν μια κουβέντα για το "γαμώτο"...........;


Σε καμία των περιπτώσεων δεν σε θεωρώ ανίκανο για κάτι τέτοιο.
Άλλωστε εμείς οι μηχανικοί όλα τα ξέρουμε όλα τα μαχαιρώνουμε!!!

Saturday, June 16, 2007 10:27:00 pm  
Blogger Alexandra said...

συγκλονιστική ετυμολογία απόλυτα κατανοητή και λογική!

Sunday, June 17, 2007 1:23:00 pm  
Blogger Βασιλης said...

πωπω ανάλυση......

εσύ ξεπέρασες τον Μπαμπινιώτη....

όπου υπάρχει "της καθαρεύουσας" εγώ θα έγραφα της καθαρευούσης....έτσι για να ήμουν στο κλίμα....

πρέπει ο Γεωργιάδης του ΛΑ.Ο.Σ να σου δώσει συγχαρητήρια,αυτός εκφέρει σωστά την Ελληνική όπως άλλωστε και ο Βενιζέλος (του ΠΑΣΟΚ)....

πρέπει να σε αναγορεύσουν λέκτορα της Ακαδημίας Αθηνών.....

Monday, June 18, 2007 12:58:00 am  
Blogger Jason said...

Χαχαχαχα ευχαριστώ Βασίλη, ευχαριστώώώ... :)

Monday, June 18, 2007 7:23:00 am  
Blogger oth33r said...

kalooo...

Monday, June 18, 2007 9:20:00 am  
Blogger asteroid said...

Άρχισε η Εξεταστική, τελικά, Ιάσων... Γι' αυτό, (αυτοί) οι προβληματισμοί;

Monday, June 18, 2007 9:56:00 am  
Blogger iris said...

μην αρπάζεσαι. Απλά αυτά δεν τα ξέρουν καλά ούτε οι της φιλολογίας. Είναι ενδιαφέρον όταν τα κατέχει τόσο καλά ένας ηλεκτρολόγος !!

Monday, June 18, 2007 12:46:00 pm  
Blogger Γεωργία said...

Ψάχνω έναν τοίχο να κοπανήσω το κεφάλι μου...Μόλις τον βρω και συνέλθω, θα σου αφήσω και σχόλιο lol

Monday, June 18, 2007 2:43:00 pm  
Anonymous αργυρένια said...

φακ!

θέλω ανάλυση και για το 'πω ρε πούστη μου'

Monday, June 18, 2007 2:51:00 pm  
Blogger kaTeRINa said...

...και "γαμώ" το κειμενάκι!!!

χαχαχα

Monday, June 18, 2007 10:06:00 pm  
Blogger Jason said...

Asteroid, όχι ακόμα... :)

Iris, καθόλου δεν αρπάζομαι, απλώς ανησυχώ!

Αργυρένια, θα προσπαθήσω αλλά δεν υπόσχομαι τίποτα...

Κατερινάκι, ;)

Tuesday, June 19, 2007 7:37:00 am  
Blogger just me said...

Τώρα γιατί εμένα μου ήρθε στο νου κάποιος άλλος υποσχόμενος θεράπων των θετικών επιστημών που μ' αυτά και μ' αυτά κατέληξε αλλού γι' αλλού (όχι πως μετάνιωσε, επί της ουσίας, αλλά όχι και πως δεν νιώθει ακαδημαϊκά άπατρις όταν συμπληρώνει στα βιογραφικά "πτυχίο τάδε... της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών" αντί για "της Φιλοσοφικής Σχολής...κλπ κλπ" _μιλάμε τώρα για ελαφρώς προϊστορικές εποχές).

Ηλεκτρολόγε, του "άλλαξες τα φώτα" του κ. Μπαμπινιώτη!

Tuesday, June 19, 2007 10:15:00 am  
Blogger just me said...

Όποιος βιάζεται... ξεχνάει ένα ερωτηματικό στο τέλος της πρώτης πρότασης και ένα μεγάλο χαμόγελο - :))) - στο τέλος της δεύτερης!

Tuesday, June 19, 2007 10:17:00 am  
Blogger asteroid said...

Όχι ακόμα; Φαντάζομαι, δηλαδή, τι άλλο θα διαβάσουμε ακόμα, όταν αρχίσει και θάμαστε και εν μέσω καύσωνος!!!
:-))))

Tuesday, June 19, 2007 10:37:00 am  
Blogger Jason said...

Just me και asteroid, έχω κι άλλη ράμματα για τη γούνα του, οπότε ναι, άφησα μερικά φώτα για αργότερα. :)
(εγώ δεν ξέχασα και το χαμόγελο!)

Tuesday, June 19, 2007 11:23:00 am  
Blogger Gogo said...

Πάρα πολύ ενδιαφέρον ΚΑΙ αυτό το post! Μπράβο σου!

Tuesday, June 19, 2007 2:34:00 pm  
Anonymous colpocoquette said...

Mou anoikses ta matia...

Tuesday, June 19, 2007 3:58:00 pm  
Blogger street spirit said...

είσαι σίγουρος ότι δεν είναι γιαπωνεζικής καταγωγής από τον γνωστό πεσιμιστή φιλόσοφο Yamoto Nagasaki, ο οποίος ήταν και η αφορμή για να ονομαστεί και το συγκρότημα που βρέθηκε αυτές τις μέρες στη χώρα μας Yamato ;)

Wednesday, June 20, 2007 1:04:00 am  
Blogger Jason said...

Χαχα, αυτό street spirit είναι μία άλλη εκδοχή! :)

Wednesday, June 20, 2007 9:25:00 am  
Blogger sofi-k said...

Ουφ... Από όταν διάβασα το κείμενο, έχω κάνει άνω κάτω το δωμάτιο μου να βρω ένα γαμάτο κείμενο σχετικά με το γαμώτο. Αλλα ρε γαμώτο, δεν το βρίσκω! Δε θα το βρω; Που θα μου πάει...

Τέλος πάντων, στο χρωστάω!...

Πολλά φιλιά!

Wednesday, June 20, 2007 8:10:00 pm  
Blogger Jason said...

Κρίμα, θα 'ταν ενδιαφέρον...
Αλλά εντάξει, μην αγχώνεσαι κιόλας! :)

Wednesday, June 20, 2007 9:23:00 pm  
Blogger BeBe said...

Ποπο, τί μου θύμισες τώρα.Πανελλήνιες. Χρόνια πίσω με πήγες. Αγχώθηκα από την ανάλυση, αν και οφείλω να ομολογήσω, με έστειλες...Καλησπέρες

Thursday, June 21, 2007 1:40:00 pm  
Blogger sevarose said...

ok το γαμωτο ..το εμπεδωσα
..τωρα το γαμωτη μου ..τι τυπος ειναι;
οχι ναξερω
μην μου πεσει σε τιποτα εξετασεις χααχαχαχαχα΄:))))))
γεια σου ιασονααααααααααα!!

Thursday, June 21, 2007 8:02:00 pm  
Blogger Jason said...

Χμμμ κοίτα...
Το "γαμώτη" είναι παραφθορά του "γαμώτο" από εκείνους που θεωρούν ότι παραείναι avantgarde για να χρησιμοποιούν μία τόσο mainstream λέξη...

Friday, June 22, 2007 2:00:00 am  
Anonymous ego said...

Ολα ωραια, αλλα κανει; δεν παρατηρησε οτι το "γαμωτο", ιδιως μ' συτη την ετυμολογια, ειναι ευχη κι οχι βρισια;

Saturday, October 27, 2007 10:36:00 am  
Blogger Jason said...

Αυτό δε σημαίνει τίποτα.
Ούτε το 'μαλάκας' θα έπρεπε να είναι βρισιά. :)

Saturday, January 12, 2008 9:57:00 pm  

Post a Comment

Subscribe to Post Comments [Atom]

Links to this post:

Create a Link

<< Home