Saturday, January 20, 2007

Το τρόλλεϋ και η νερατζιά

Τις χειμωνιάτικες Κυριακές τις έχω συνδέσει με το κέντρο.
Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί. Και όμως, μου φέρνουν στο μυαλό αυτήν τη γλυκειά αίσθηση του χειμωνιάτικου ήλιου όπως αγκαλιάζει μια πόλη, που αν δεν την έχει ζήσει κανείς, δεν μπορεί να νιώσει ακριβώς τι εννοώ.
Οι Κυριακές αυτές μου φέρνουν στο μυαλό τρόλλεϋ και νερατζιές.
Μόλις σήμερα, όμως, συνειδητοποιώ μία συμπτωματική αντιστοιχία αυτών.
Είναι περίεργο, λοιπόν, πώς αυτή η γλυκειά αίσθηση αποτελείται από δύο στοιχεία των οποίων την ωφελιμότητα επί μακρόν προσπάθησα εξίσου να εννοήσω.

Ο Θεόφραστος στα έργα του Περί φυτών τον 4ο αιώνα π.Χ. περιέγραφε ένα αειθαλές φυτό με αγκάθια και μη εδώδιμους καρπούς αλλά με αρωματική φλούδα. Το ονόμαζε "μηδικό μήλο" και ήταν γνωστό από τις βοτανικές εξερευνήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Με αρκετά μεγάλη ασφάλεια μπορούμε να υποθέσουμε ότι αναφέρεται στη νερατζιά.
Το σίγουρο είναι πως η Αθήνα δεν είχε νερατζιές ανέκαθεν. Οι εν σειρά παρελαύνουσες στα αθηναϊκά πεζοδρόμια δε, προδίδουν φύτευση. Πότε και πώς συνέβη κάτι τέτοιο δεν το γνωρίζω, αλλά δεν αμφιβάλλω ότι πρόκειται για καιρούς πρόσφατους.
Απορία μου ήταν το γιατί.
Δε θρηνούσα χουρμαδιές και κακαόδεντρα ούτε μπουκαμβίλιες και ιβίσκους.
Και όμως, αντί για νερατζιές, δε θα έβλαφταν ίσως πορτοκαλιές. Να περνάει το παιδί πάνω στο ποδήλατο και να κόβει ένα πορτοκάλι να φάει να δροσιστεί. Ή μανταρινιές. Να μοσκοβολάει όλη η γειτονιά ίσαμε το επόμενο τετράγωνο. Ή λεμονιές. Να γοητεύουν με τα άνθη τον περαστικό.
Μετά από συλλογή απόψεων, νομίζω πως έχω καταλήξει στα παρακάτω.
Η νερατζιά είναι πιο ανθεκτικό φυτό από τα υπόλοιπα εσπεριδοειδή. Θεωρείται περισσότερο θαμνοειδές φυτό παρά δέντρο. Είναι το ιδανικότερο από την οικογένειά του για το ξηρό και περίεργο κλίμα της Αθήνας.
Επιπλέον, το μη εδώδιμον του καρπού εξασφαλίζει την παραμονή του στο φυτό, το οποίο και κοσμεί για κάμποσο καιρό το χειμώνα προσφέροντας μια όμορφη εικόνα. Αν οι νερατζιές έκαναν μανταρίνια, τότε είναι εύλογο ότι αυτή της παραπάνω φωτογραφίας (μιας γειτονιάς του Μετς, εικάζω, ή των Εξαρχείων) δε θα είχε μείνει φορτωμένη για πολύ.
Τέλος, η ιδιαιτερότητα του φυτού κάνει την παρουσία του ιδιάζουσα. Έχει κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια. Νερατζιές, όμως, είναι το σήμα κατατεθέν της Αθήνας και μόνο (στη Σύμη, λένε, αφθονούν επίσης, μα εκεί τις λένε "φακκουριές").
Λεωφορεία με κεραίες, ίσα-ίσα για να περιορίζεται η ευελιξία τους και τα καλώδιά τους να ασχημαίνουν την πόλη, κρύβοντας την Ακρόπολη, τους λόφους και τον αττικό ουρανό.
Για μένα τα τρόλλεϋ ήταν πάντα ένας φορέας ασχήμιας και μιζέριας, χωρίς λόγο ύπαρξης.
Η ιστορία των τρόλλεϋ ξεκινάει το 1882 στο Βερολίνο.
Το 1929, στην Ελλάδα, ο σύμβουλος της Ηλεκτρικής Εταιρίας Μεταφορών, E. J. Spencer, σημειώνει:
"Είναι άξιον να επισημανθεί η χρησιμοποίηση λεωφορείων με ηλεκτρική κεραία (τρόλλεϋ) καθώς είναι γνωστό ότι ο τύπος αυτός έλξεως εκτείνεται ραγδαίως στην Αγγλία και αποδίδει ικανοποιητικά αποτελέσματα" και συνεχίζει ".... δια ελαχίστων δαπανών θα ήτο δυνατόν να κατασκευασθεί γραμμή επιδείξεως εισαγομένων 1 ή 2 οχημάτων και αν το αποτέλεσμα είναι καλό τόσο από απόψεως δημοτικότητος όσο και δαπανών εκμεταλλεύσεως, τότε να εξετασθεί το ζήτημα των λεωφορείων δια ηλεκτρικής κεραίας".
Το 1938 παραγγέλνονται τα πρώτα 12 τρόλλεϋ από την Ιταλία και στο τέλος του 1939 γίνονται οι πρώτες δοκιμές. Οι εναέριες γραμμές, όμως, δεν είναι ακόμα έτοιμες, και έτσι τα οχήματα αναγκάζονται να παραμείνουν σε ακινησία μέχρι και το τέλος της κατοχής. Τα γερμανικά στρατεύματα αποχωρώντας το 1944 παίρνουν μαζί τους 2 από τα οχήματα, με αποτέλεσμα να μείνουν στην Αθήνα 10. Το 1948 ξεκινάνε τα πρώτα δρομολόγια τρόλλεϋ στη γραμμή της Καστέλλας.
Όχι μόνο καθιερώθηκαν τελικώς, αλλά μάλιστα στην Αθήνα κυκλοφορούν πλέον σήμερα 366 τρόλλεϋ, εξυπηρετώντας 22 γραμμές και καλύπτοντας δίκτυο 349 χιλιομέτρων συνολικά.
Τι σκοπό εξυπηρετεί, όμως, η ύπαρξη των τρόλλεϋ τώρα πια, σε μια πόλη με ένα σύνολο μοντέρνων αστικών συγκοινωνιακών μέσων κάθε είδους και μάλιστα με τεράστιο, συνολικά, στόλο; Γιατί να μην κινούνταν αντί αυτών κοινά λεωφορεία;
Φαίνεται πως οι κυριότεροι λόγοι είναι δύο.
Ο πρώτος και προφανέστερος είναι ότι τα ηλεκτροκίνητα οχήματα είναι πολύ φιλικότερα προς το περιβάλλον σε σχέση με τα πετρελαιοκίνητα. Παράλληλα, η διατήρηση ενός αξιόλογου μεγέθους ηλεκτροκίνητου στόλου καθιστά έναν οργανισμό συγκοινωνιών σαφώς λιγότερο ευάλωτο στα παιχνίδια των τιμών του πετρελαίου.
Ο δεύτερος και κυριότερος, όμως, λόγος είναι τεχνικής φύσεως. Η χρήση των τρόλλεϋ θεωρείται ότι ενδείκνυται στην ανάβαση (αστικών) λόφων, αφού τα ηλεκτροκίνητα οχήματα θεωρούνται σ’ αυτήν την περίπτωση πολύ πιο αποδοτικά από τα πετρελαιοκίνητα. Επίσης, τα λάστιχα αποδεδειγμένα εξασφαλίζουν στα τρόλλεϋ πολύ καλή πρόσφυση, σε αντίθεση με τα μη τροχήλατα οχήματα, όπως το τραμ. Τα χαρακτηριστικά των τρόλλεϋ, λοιπόν, τα καθιστούν ιδανικά για μια πόλη με αρκετούς λόφους, όπως είναι η Αθήνα. Και αν παρατηρήσει κανείς τις 22 αυτές γραμμές των τρόλλεϋ της Αθήνας, θα προσέξει ίσως ότι σε πολλές περιπτώσεις τα τρόλλεϋ όντως σκαρφαλώνουν λόφους.

Κάτι τέτοιες διαπιστώσεις με έχουν καθησυχάσει.

Και απολαμβάνω τις αναμνήσεις μου ελεύθερος.

ΥΓ: Ειδικώς για τις νερατζιές, ίσως θα μπορούσε να μας κατατοπίσει ο Σταύρος, άμα περάσει καμιά βόλτα από εδώ…

19 Comments:

Blogger nantia said...

πολύς και βαρύς ο προβληματισμός σου εις τα μηδικά μήλα δεν βρίσκεις????

Saturday, January 20, 2007 9:59:00 pm  
Blogger sofi-k said...

Μια μέρα, γυρίζοντας η αδερφή μου σπίτι από έναν περίπατο, έφερε μια σακούλα γεμάτη νεράτζια! Ήταν τόσο χαρούμενη, γιατί νόμιζε ότι ήταν πορτοκάλια και σκέφτηκε ότι ήταν τέλεια για στίψιμο!!!

Η μητέρα μου ακόμα γελάει!

Sunday, January 21, 2007 12:00:00 am  
Blogger Γεωργία said...

Είναι περίεργο πώς καμιά γορά στέκεται η σκέψη σε πράγματα τόσο καθημερινά...Όσο διάβαζα το post σου αναρωτιόμουν ποιά είναι η χρησιμότητα των λακκουβών στους δρόμους, των σπασμένων πλακών των πεζοδρομίων και των αδρανών εργοταξίων..Διότι δε μπορεί! Για να είναι τόσα και παντού, κάποιος τα έβαλε εκεί!! :)

Πάντως σκέφτομαι το πρωί να κόψω νεράτζια για γλυκό του κουταλιου :D

Sunday, January 21, 2007 1:39:00 am  
Blogger Jason said...

Sofi-k, με νεράτζια, όμως, κάνεις γλυκό του κουταλιού. Και θα μπορούσε να μπαίνει και σε κανένα γλυκό ταψιού.
Να πάνε τζάμπα τόσα νεράτζια...;

Ορίστε, το έπιασε με τη μία η Γεωργία μας... ;)

Sunday, January 21, 2007 1:41:00 am  
Blogger Stavros Katsaris said...

Καλημέρα!
Δεν έχω να προσθέσω κάτι περισσότερο από αυτά που εσύ γράφεις!
Οι νερατζιές είναι σαφώς ανθεκτικότερες από τα άλλα (λεμονιές και πορτοκαλιές δεν έχουν καμμία τύχη στην Αθήνα).
Από την άλλη σκέφτομαι οτι πολύ πιθανόν είναι την εποχή που φυτεύτηκαν να αποτελούσαν must (ρίξτε μια ματιά τι κυπαρισσοειδή έχουν φυτευτεί τον τελευταίο διάστημα!)
Θα ρίξω μια ματιά και στα τεφτέρια μου και θα επανέλθω τη Δευτέρα με περισσότερες πληροφορίες!

Sunday, January 21, 2007 8:32:00 am  
Blogger Blondie said...

pou ksereis pws ta lene sti simi???? Polyyyyyyyy wraio post! Prwti fora mpainw sto blog sou kai kataen8ousiastika! Otan girisw 8a to psaxoulepsw olo eksonixistika! :P

Sunday, January 21, 2007 11:22:00 am  
Blogger sevarose said...

..εχεις σχεση με συμη κιεγω αυτο θα σε ρωτησω ;.

Sunday, January 21, 2007 11:31:00 am  
Blogger sevarose said...

,,ΠΑΡΑΔΕΙΣΟς ΘΑ ΩΗΤΑΝ Η ΑΘΗΝΑ ΑΝ ΣΕ ΕΙΧΑΝ ΥΠΕΘΥΝΟ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΙΑΣΟΝΑ ΜΟΥ ..

Sunday, January 21, 2007 11:35:00 am  
Blogger azrael said...

Ωραίο ποστ φίλε Jason!

Sunday, January 21, 2007 11:58:00 am  
Blogger Jason said...

Χεχε ευχαριστούμε Σταύρο - δεν προχωράω λοιπόν σε επόμενο post, θα σε περιμένουμε αύριο δριμύτερο.

Blondie και sevarose, δεν έχω καμία σχέση με τη Σύμη, ούτε καν έχω πάει, απλώς το είχα ακοέσει και εγώ τα συγκρατώ κάτι τέτοια.

Σε ευχαριστώ φίλε μου azrael, η γνώμη σου μετράει πολύ.

Sunday, January 21, 2007 12:27:00 pm  
Blogger Debby said...

Είχε μια νερατζιά (όλη και όλη από όσο θυμάμαι) πριν πολλά χρόνια στο χωριό μου.
Θυμάμαι ότι είμασταν μικρά και νομίζαμε πως τρώγονταν τα νεράτζια (είχαν το μέγεθος των μανταρινιών και την όψη των πορτοκαλιών) και τρώγαμε κάτι πίκρες κάθε φορά που τα βάζαμε στο στόμα μας που δεν λέγεται.
Τα έκανε η μαμά μου γλυκό του κουταλιού θυμάμαι.

Sunday, January 21, 2007 8:34:00 pm  
Blogger Jason said...

Με τα τρόλλεϋ πάντως κανείς δεν ασχολήθηκε.
Μάλλον θα έπρεπε να είχα γράψει το μισό μόνο και να το είχα στείλει στο Σταύρο για το ArtFlo του.
Και όμως, η σκέψη ξεκίνησε από τη διαπίστωση του πόσο συμπτωματικό είναι ότι τα "κατατεθέντα σήματα" των εφηβικών κυριακάτικων βολτών μου τόσα χρόνια μετά είναι δύο στοιχεία που με είχαν απασχολήσει για τον ακριβώς ίδιο λόγο για καιρό: τα θεωρούσα άχρηστα.
Και αυτό ήταν το νόημα του post για μένα.

Monday, January 22, 2007 3:01:00 am  
Blogger iris said...

γιατί το ψυρίζεις; Απόλαυσε τις αναμνήσεις σου χωρίς να αναρωτιέσαι γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος και η Αθήνα είναι σπαρμένη με νερατζιές και τρόλλευ :)
Καλή σου μέρα

Monday, January 22, 2007 10:46:00 am  
Blogger street spirit said...

μου θύμησες τα παιδικά μου χρόνια όταν η αλητοπαρέα μου έστεινε καραούλι σε κάτι βράχια στυλ άγριας δύσης τα οποία τα χώριζε ένς δρόμος με πολλά καλώδια για να περνάει το τρόλεϊ, όταν πέρναγε σαν ινδιάνοι έτσι μας φανταζόμασταν τότε κτυπάγαμε το τρόλεϊ όχι με βέλη αλλά νεράτζια, κωλοπαιδισμός, αλλά τότε φαινόταν φοβερό παιχνίδι στα μάτια όλων των παιδιών, τα νεράτζια ήταν το καλύτερό μας όπλο και υπήρχε άφθονο στη γειτονιά, άφθονα τέρατα τότε όμως φάνταζαν στα μάτια μας και τα τρόλεϊ ;)
Μη μου πεις ότι είσαι και συ Συμιακός;;;;;;;)

Monday, January 22, 2007 11:00:00 am  
Anonymous argyrenia said...

Ωραίες οι αναμνήσεις σου.
Μου άρεσε πολύ αυτό σου το κείμενο.
Μικρέ, θα έρθω Πάτρα σύντομα, να σε ψάξω?

Monday, January 22, 2007 11:44:00 am  
Blogger 3 parties a day said...

Κατά μήκος του δρόμου που μεγάλωσα, στην Αθήνα, υπήρχαν -υπάρχουν ακόμα, δηλαδή- νερατζιές. Ακόμα θυμάμαι το πρώτο νεράτζι που δοκίμασα πιστεύοντας ότι ήταν πορτοκάλι. Φτου, πίκρα! Η Debby, ξέρει!

Όσο για τα τρόλλεϋ, προτιμώ να τα ξεχάσω...

Monday, January 22, 2007 11:52:00 am  
Blogger AVRA said...

τετοια ειδους προσεγγιση για τις νερατζιες και τα τρολευ δεν εχουν ξαναδει τα ματακια μου!

πολυ καλο! φιλια

Monday, January 22, 2007 11:53:00 am  
Blogger Stavros Katsaris said...

Ελάχιστα στοιχεία υπάρχουν στις σημειώσεις μου!
Η νερατζιά παντού αναφέρεται ως διασταύρωση λεμονιάς (νερατζολεμονιά) και τονίζεται η αντοχή της!
Συνίστατε η φύτευση της σε χώρους με ιδιαίτερη κίνηση και οι ανάγκες τις σε φροντίδα είναι ελάχιστες!

Καλησπέρα!

Monday, January 22, 2007 2:49:00 pm  
Blogger Jason said...

Iris, το ψειρίζω απλώς γιατί μου αρέσει...

Street spirit, χαίρομαι που και για σένα τα στοιχεία αυτά συνδέονται μεταξύ τους και μάλιστα με όμορφες αναμνήσεις! Αλλά όχι, δεν είμαι καθόλου Συμιακός.

Αργυρένια, μην ψάξεις στην Πάτρα γιατί αμφιβάλλω αν θα με βρεις... Στείλε μου, όμως, ένα μελάκι ( όπως λες κι εσύ...) και μιλάμε. ;)

Σταύρο, σ' ευχαριστώ πολύ. Ήσουν λοιπόν όντως ο ειδικός πάνω σ' αυτό το θέμα.
Αυτό που έχω ακούσει είναι ότι τα εσπεριδοειδή πολύ συχνά τα ξεκινάνε από νερατζιές (ακριβώς για το λόγο που είπες) και στη συνέχεια τα μπολιάζουνε, είναι πολύ πιο εύκολο έτσι. Δεν είμαι σχετικός με το αντικείμενο, βέβαια, απλώς μεταφέρω τι έχω ακούσει.

Monday, January 22, 2007 4:04:00 pm  

Post a Comment

Subscribe to Post Comments [Atom]

Links to this post:

Create a Link

<< Home