Thursday, May 27, 2010

Η γενιά των 20 λέξεων

Η γενιά μας συχνά σχολιάζεται ως η "γενιά των 700 ευρώ".
Τώρα τελευταία έχει τύχει να υποπέσουν στην αντίληψή μου κάτι άρθρα για τη "γενιά των 200 λέξεων", ενώ, σε μερικές περιπτώσεις, προχωρούν οι υπογράφοντες ακόμα παραπέρα, μιλώντας μέχρι και για "γενιά των 20 λέξεων". Και όχι μόνο στην Ελλάδα.

Χωρίς να διαφωνώ σε γενικές γραμμές με τη βασική σκέψη πάνω στην οποία στηρίζονται οι εν λόγω υπερβολές, πιστεύω πως θα έπρεπε σε μερικά πράγματα να επαναπροσδιορίσουμε την οπτική μας γωνία.

Η κακή χρήση της γλώσσας είναι από τα πράγματα που προσωπικά με ενοχλούν πολύ και έχω την εντύπωση πως συνηθίζω να έχω σχετικώς αυστηρά κριτήρια πάνω σ’ αυτό το θέμα.

Παρ’ όλα αυτά, κατά τη γνώμη μου, δεν ευθύνεται τόσο ο νέος για την εκφραστική του πενία, ούτε και θα ήταν ακριβές να καταγγέλλουμε μόνο το εκπαιδευτικό σύστημα.

Πολύ περισσότερο δε, δεν είναι αυτό το κύριο ζήτημα.

Αποδεχόμενοι ότι οι γλώσσες έχουν φτιαχτεί για να υπηρετούν την επικοινωνία και την έκφραση (και όχι το αντίστροφο), παραδεχόμαστε νομίζω και ότι, στην πραγματικότητα, το κύριο ζήτημα έγκειται στα αδιέξοδα της καθημερινής ζωής του νέου. Το κύριο ζήτημα είναι πώς έχει καταντήσει ο νέος άνθρωπος έτσι ώστε να μην του χρειάζονται περισσότερες από 20 ή τέλος πάντων 200 λέξεις για να πει αυτά που θέλει. Το κύριο ζήτημα είναι πόσο λίγο ζει ο νέος αυτός άνθρωπος, πόσο ομοιογενής είναι η βάση των βιωμάτων του, πόσο λίγες οι καινούριες εικόνες του και πόσο λίγες οι σκέψεις που παράγει, πόσο περιορισμένος είναι και τελικά πόσο λίγο τον ενδιαφέρει να μην είναι έτσι.

Αυτό μας δείχνει η ιστορία αυτή με την εκφραστικά φτωχή γενιά. Ότι δεν έχει τι να πει, ότι δεν έχει ανάγκη να πει πράγματα που να χρειάζονται περισσότερες από λίγες λέξεις. Και αυτό είναι το σοβαρό. Η ελλιπής γνώση και η λανθασμένη χρήση της γλώσσας είναι σαφώς δευτερεύουσας σημασίας.

Αλλά, επιπλέον, ακόμα και πάνω σ’ αυτό θα ήθελα να πω πως, τόσο οι φιλόλογοι και οι γλωσσολόγοι όσο και οι διάφοροι απανταχού αυτόκλητοι τοποτηρητές της τάξεως του ιερού παρελθόντος, καλό θα ήταν ίσως να βάλουν λίγο νερό στο κρασί τους και, κυρίως, να κοιτάξουν τον κόσμο κατάματα. Η γλώσσα είναι κάτι που εξελίσσεται και αλλάζει, αλλιώς θα μιλούσαμε όλοι ακόμα σαν τους αρχαίους. Ακριβώς από την καθημερινή φθορά είναι που έχουμε φτάσει από εκείνη την έκδοση της ελληνικής μέχρι τη σημερινή και η προσαρμοστικότητά της αυτή είναι που ευθύνεται για τη διατήρησή της μέχρι και σήμερα σε μια μορφή ζωντανή, απλή και εύχρηστη. Είναι σημαντικό να μιλάμε σωστά, αλλά είναι και κάπως υστερικές οι εμμονές πολλών με πράγματα που μάλλον δεν μπορούν οι ίδιοι να κατανοήσουν, όπως η διείσδυση ξένων λέξεων στο ελληνικό λεξιλόγιο ή η χρησιμοποίηση φράσεων αργκό που φαινομενικά δεν έχουν κανένα αξιολογήσιμο νόημα.

Με λίγα λόγια, δε θα κατηγορούσα ούτε τη σύγχρονή μας αλλά ούτε και καμία άλλη γενιά που δεν κρίνεται (και ποτέ δεν κρίνεται) από την προηγούμενη ως στημένη άξια επαρκώς απέναντι της.

Όπως και να ‘χει, οι γενιές και οι γλώσσες έχουν ένα κοινό. Είναι φορτωμένες με παρελθόν και με μέλλον.



ΥΓ: Είχα έναν καθηγητή στο Γυμνάσιο, του οποίου η επιμονή να μας εκμαιεύσει το σεβασμό απέναντι στην ελληνική γλώσσα ήταν στο σχολείο μας παροιμιώδης. Μετά από τόσα χρόνια, έχοντας πια διαμορφώσει τη δική μου άποψη για το τι εστί γλώσσα, μπορώ να αναγνωρίσω, χωρίς να συμμερίζομαι απόλυτα κάθε του προσέγγιση, ότι, αν μη τι άλλο, στο δικό του ζήλο οφείλω μέρος της αγάπης μου για τα σωστά ελληνικά και για το λόγο γενικότερα. Πριν λίγη ώρα, διαπίστωσα ότι ο άνθρωπος αυτός διατηρεί το δικό του ιστολόγιο, το οποίο θα βρείτε εδώ. Η σημερινή μου ανάρτηση είναι αφιερωμένη σ’ αυτόν και στις πολλές μακρόσυρτες ώρες που έχουμε περάσει μαζί σε σχολική αίθουσα.

6 Comments:

Blogger ΓΙΑΝΝΗΣ Β. ΚΩΒΑΙΟΣ said...

Άντε βρε Ιάσονα! Τι χαρά και τι συγκίνηση είναι αυτή! Πάρα πολύ σ' ευχαριστώ α) για την ευαισθησία σου γύρω απ'τη γλώσσα, που αναδύει η καταχώρισή σου, και β) για την αφιέρωσή σου και τα λόγια τιμής προς το πρόσωπό μου.
Υ.Γ. Παρά τις... εκκλήσεις σου, δε θα αποφύγεις τη διόρθωσή μου (για να κρατάμε και οι δύο τη φόρμα μας): Το "καταγγέλλουμε" θέλει, φυσικά, 2 λ...
Φιλιά!
ΓΙΑΝΝΗΣ Β. ΚΩΒΑΙΟΣ

Thursday, May 27, 2010 3:40:00 pm  
Blogger Jason said...

Καταπληκτικό. Το διάβασα 2 ή 3 φορές το κείμενο χωρίς να το παρατηρήσω, ενώ το έμπειρο μάτι του καθηγητή μου με τσάκωσε με μία γρήγορη ανάγνωση...
Ευχαριστώ και χαίρομαι που σας "βλέπω" και εδώ, λοιπόν!

Thursday, May 27, 2010 3:46:00 pm  
Blogger allitnil said...

αχ βρε jason.... απ εξ' απ' ανέκαθεν έχεις δίκιο. ;))))

Friday, May 28, 2010 4:16:00 pm  
Blogger Marina said...

Απίστευτο αυτό με τον καθηγητή σου, που έχει και το ενδιαφέρον να συμβαδίζει με τη νέα γενιά ως κάτοχος blog!!!!!! Θα τον επισκευθώ άμεσα.

Σχετικά με το άρθρο σου, συμφωνώ. Δεν φταίνε τα βιβλία, το εκπαιδευτικό σύστημα..φταίει μόνο το ότι δεν δώσαμε στα παιδιά αυτά τις βάσεις για να φτιάξουν όνειρα. Γιατί πώς θα ασχοληθείς με το όνειρο, όταν η ελληνική οικογένεια πάσχει, όταν το μέλλον του νέου (που είτε έφαγε χρόνια σπουδάζοντας, είτε μπήκε νωρίς στην αγορά εργασίας)φέγγει ωχρό απο την έλλειψη εργασίας, στο τομέα που σπούδασε, όταν οι ευκαιρίες είναι λιγοστές..όταν το Δημόσιο αποδεικνύεται σαν σωτήρας.

Οι 200 λέξεις φαντάζουν και πολλές όταν δεν υπάρχουν βάσεις που θα στηρίξουν το παιδίκα ι θα του δωσουν έφεση να μάθει..για τη γνώση και μόνο. Και στη προοπτική να χρησιμοποιεί τις 200 λέξεις + άλλες 1000 στη δουλειά του.
Καλό σβκ

Saturday, May 29, 2010 8:46:00 am  
Blogger Strangeliz said...

BRAVO!

pragmatika sumfwnw mazi sou...

an kai egw vriskomai se mia alli katigoria egw (mila 5 glwsses kai kamia apoles "kala" lol) diladi kserw 20 lekseis x 5= 100 lol

pantws o kafigitis sou, emena mou thimizei kai tin kathigitria mou ellinikwn pou fisika mas kunigouse... lol alla kai enan daskalo gallikwn pou an kaname kapoio lathos se elliniki leksi (i px: se mythologia) itan ikanos na bgalei ton xaraka (se styl manga/samourai)

den kserw an ftaiei i paidia, i to oti den exoume "oneira"... i i "lampiri" lol to kako einai oti pleon ginetai apodekti auti i annoia. kai den nomizw na allaksei kati... :S

Monday, May 31, 2010 8:25:00 am  
Blogger Jason said...

Allitnil, από πολύ ανέκαθεν και βάλε!

Μαρίνα μου, δυστυχώς έτσι είναι τα πράγματα. Και δεν μπορώ και να φανταστώ τον τρόπο με τον οποίο τελικά θα αλλάξουν.

Lise, η πολυγλωσσία είναι μια άλλη αρετή. Η αλήθεια είναι πως το χειρότερο είναι ακριβώς αυτή η αποδοχή αυτής της κατάστασης. Και, εδώ που τα λέμε, δε νομίζω ότι μιλάμε απλώς για αποδοχή, αλλά για την αντιμετώπιση της κατάστασης σα να είναι εντελώς αυτονόητη.

Monday, May 31, 2010 11:01:00 am  

Post a Comment

Subscribe to Post Comments [Atom]

Links to this post:

Create a Link

<< Home